NETFLIX ORİJİNAL DİZİSİ
Stalingrad Muharebesi
İkinci Dünya Savaşı'nın en kanlısıdır denir.
Alman baba vatanı
ve Rus ana vatanı arasında bir mücadeledir.
O şehre giren Sovyet askerleri bunun ölüm fermanı olduğunu biliyor.
Stalingrad düşerse Sovyetler Birliği'nin işi biter.
Hitler, Sovyet halkının dev iradesini hiç anlamıyordu.
Stalingrad muharebesi, İkinci Dünya Savaşı'nın en kanlı
çatışmalarından biridir.
Şimdi uzmanlıkla renklendirilmiş dünyada nadir bulunan görüntüler
bu hikâyeyi daha önce hiç görmediğiniz şekilde anlatıyor.
STALINGRAD KUŞATMASI
Ağustos 1939'da
Hitler ve Stalin saldırmazlık paktı imzalar.
Dünya şaşkınlığa uğrar.
RUS-ALMAN ANLAŞMASI İMZALANDI
Hitler, Nazi Almanyası'nın sınırlarını doğuya doğru genişletir.
Avusturya'yı ilhak eder,
Çekoslovakya'yı işgal eder.
Kariyerinin ilk günlerinden beri
Hitler, komünizme karşı olan nefretini veya Sovyet toprakları için
arzusunu hiç gizlememiştir.
Hitler için, Sovyetler Birliği
iğrendiği yeni bir ideolojinin yuvasıydı.
Komünizm, Aryan üstünlüğünün yoluna çıkıyordu.
Onun temel endişesi de buydu.
On yıllık pakt, iki büyük diktatörün temsil ettiği
her şeye rağmen imzalanır.
Rus halkı, özellikle de ordu,
"Bunlar düşmandı, şimdi nasıl anlaşabiliriz?"
diyordu ve bunu anlayamıyorlardı.
Stalin bizzat Mein Kampf'ı okumuştu.
Hitler'in hedefleri hakkında saf değildi.
Bu iki taraf için de şeytanla anlaşmak gibiydi.
MOSKOVA DOĞRULADI
Batılı diplomatlar bu şaşırtıcı
müttefikliği anlamakta zorlanırken
Hitler ve Stalin ellerini açık eder.
Eylül 1939 tarihinde
Almanya, batıdan, Polonya'yı işgal eder.
Kısa süre sonra, Sovyetler Birliği de doğudan işgal eder.
Kısa birkaç hafta içinde Hitler ve Stalin'in orduları
fetihlerini tamamlarlar.
Polonya teslim olur.
Ganimetleri toplayıp Polonya sınırlarını yeniden çizerlerken...
...Nazi ve Sovyet paktının asıl anlamı netleşir.
Bu bir çıkar evliliğidir.
Polonya böylece faşist ve komünist genişlemecilik tarafından tüketiliyordur.
Stalin, elde ettiği toprağı sağlamlaştırırken
Hitler'in işi bitmeye çok uzaktır.
Sonraki iki yıl içinde
Stalin, Nazi savaş makinesinin
Avrupa'yı kasıp kavurmasını,
demokratik ülkeleri ezip geçmesini izler. Bunlar Norveç...
...Belçika...
...Hollanda...
...ve Fransa ülkeleridir.
Başlangıçta, büyük demokrasilerden kurtulmak Stalin'in işine gelir.
Ama bir süre sonra ortaya çıkar ki
Hitler sadece batıya doğru genişlemeyi hedeflememektedir.
Hitler bütün Batı ve Orta Avrupa'yı kontrol ediyor.
Rusya onun için son cephe.
Hitler'in askerleri Avrupa'daki kazanımları korurken,
Nazi ve Sovyet paktının da varlığıyla,
kimse Führer'in savaşta ikinci bir cephe açmasını beklemez.
Birçok ülke lideri,
Hitler'in sözlerinin değeri olmadığını öğrenmiş olsa da...
...ihanet yaşandığında
yine de beklenmedik olur.
22 Haziran 1941 sabahında
her şey değişti.
Barbarossa Harekâtı başladı
ve Hitler, Sovyetler Birliği'ne saldırdı.
O dakikadan sonra da
iki ülke yeniden birbirinin can düşmanı oldu.
Hitler'in Sovyet topraklarına yönelik açlığı çok önemlidir.
Komünizm yenilmeliydi, Sovyetler yenilmeliydi,
Stalin yenilmeliydi.
Hitler, bu yenilginin çabuk olmasını ister.
Almanların öncelikli fikri...
...Kızıl Ordu'yu altı ila sekiz hafta arasında ezip geçmekti.
Artık klasik Nazi taktiği olan blitzkrieg'i kullandılar.
Blitzkrieg'de bunaltıcı biçimde önce uçaklarla,
daha sonra hızlıca tanklarla...
topçularla...
...ve piyadeyle saldırılır.
Hitler, bu noktada, Kızıl Ordu'nun kâğıttan ev gibi dağılacağını düşünüyordu.
Tek yapmaları gereken kapıyı tekmelemekti, çürük yapı çökecekti.
Aralık 1941 tarihinde
Alman ordusu, Sovyet bölgelerine girer.
Leningrad'dan Rostov'a kadar uzanan bir hattı tutarlar.
Kızıl Ordu, inanılmaz kayıplar vererek
üç milyon asker kaybeder.
Ama Nazi katliamı nihayet Moskova'da durdurulur.
Sonraki baharda
Rusya'nın, Fransa kadar kolayca düşmeyeceği netleşmiştir.
Hitler'in savaş makinelerinin de beslenmeye ihtiyacı vardır.
Almanya savaşı sürdürecekti.
Petrole, önemli kaynaklara ihtiyacı vardı.
Bu da Kafkaslar'dan aşağı inmek,
güney kısımlara gitmek demekti.
1942 yazında
Wehrmacht, Rusya'ya yönelik saldırısını sürdürürken
Hitler ve generalleri Alman ordularını güneye, zengin petrol alanlarına
göndermeyi düşünürler.
Ama Hİtler'in Kafkas yolunu planlarken
düşmanına aşağılayıcı bir darbe vurma fırsatını görür.
Alman üst komutası, o yaz için plan yaparken,
orada Stalingrad isimli bir şehri fark ederler.
Bu çekici parça gözlerine takılır.
Stalingrad'ı almanın stratejik sebepleri vardır.
Büyük endüstriyel şehir, Kızıl Ordu'yu tanklarla
ve cephanelerle beslemektedir.
Ve tam da ihtişamlı Volga Nehri'nin kıyısında yer almaktadır.
Stalingrad'ın ele geçirilmesi bu büyük Sovyet tedarik rotasını keserdi.
Ama Hitler'in Stalingrad'ı istemesinin ana sebebi
isminden dolayıdır.
Onun adını taşıyan bir şehri ele geçirmek, Stalin'i utandırmak için
çok iyi olmaz mıydı?
Hitler planını değiştirir ve güçlerini ikiye böler.
Bir grup petrol sahalarına doğru giderken
diğeri Stalingrad'a gider.
Dev bir irade muharebesinin tohumları atılmıştır.
Hitler için bu şehri almak, prestij açısından ne kadar önemliyse
Stalin açısından da aynı sebepten bu şehri tutmak o kadar önemliydi.
Stalingard sadece Stalin'in adını taşımakla kalmayıp
aynı zamanda onun için derin bir kişisel öneme sahiptir.
Rus iç savaşında savaştığı ve kazandığı şehir burasıdır.
Bu yeni, büyük vatanseverlik savaşında
o şehri savunma hissi var.
Birçok Sovyet kentinin hızla düşmesinden dolayı kızgın olan Stalin,
Stalingrad'ı farklı kılmaya kararlıdır.
28 Temmuz tarihinde, Emir 227'yi yayınlar.
"Tek bir adım bile geri atılmayacak." der.
Stalin, Kızıl Ordu'yu utandırmıştı.
Ama Kızıl Ordu, kutsal Sovyet toprağından
tek bir adım bile geri atmayarak kendini affettirebilirdi.
Stalingrad savunmacıları Nazi saldırısına karşı yerini koruyacaksa
Stalin onlara hiç olmadığı kadar ilham vermek zorunda.
Uluslararası komünizm fikrini bir kenara bırakır
ve devrim öncesi düşüncelere oynar:
Vatanseverlik, vatan sevgisi.
Ana vatan için, yurt için savaşmak,
her Sovyet vatandaşında büyük etki yaratıyordu.
Motivasyon sağlayan ana şey ana vatan sevgisiyle birlikte
işgalciye duyulan derin nefretti.
Ve Stalingrad halkını motive edecek şeyler,
vatanseverlikten fazlası.
1942 yazına gelindiğinde
çoğu Rus, Almanların ele geçirdikleri yerlerde,
sivillere ve Yahudilere yaptıklarını biliyordu.
Binlerce insanı öldürüyorlar,
ölüm ve yıkım kusuyorlardı.
Bu vahşilikler elbette ki fark edilmişti
ve bunlar halk ile ordu arasında geniş şekilde
yayılıyordu.
Karşındaki düşman
"Seni, karını, çocuklarını öldüreceğim
ve buranın efendisi ben olacağım." dediğinde
bölge halkının nasıl bir tepki vermesini beklersiniz ki?
Stalingrad halkı için
vatanseverlik ve korku, güçlü motivasyon kaynakları.
Savunma yaratmak için toplanıyorlar, Wehrmacht'ı yavaşlatmak için
tank karşıtı hendekler kazıyorlar.
Herkesi destek vermeye çağırıyorlar,
erkek, kadın ve çocuk.
Alman ilerleyişinden önce
Sovyetler kendi mülklerini yok ederek
Alman ordusunun işine yarayabilecek her şeyi yok eder.
Almanların karşısına cidden yanıp kül olmuş
bir manzara çıkarıyorlar.
Stalingrad'a karşı olan Alman saldırısının başında
General Paulus var.
Friedrich Paulus, kimine göre, çok dayatmacı biriydi.
Uzun, zayıf. Ama askerleri tarafından
ön cephe askeri olmaktan çok arka oda yıldızı olarak biliniyordu.
Paulus, uzun menzilli silahları kullanarak
düşmanlarını mümkün olduğunca fazla ürküterek kazanmayı yeğleyen
klasik, itici bir Alman komutanıdır.
Sovyetler, kendilerini Paulus'un kara saldırısına hazırlar.
Ama yaylım ateşi başladığında
bu toplarından gelmez.
Bombardımanı kimse beklemiyordu.
Sinemalar açıktı, çocuklar okula gidiyordu.
Hazırlıksız yakalandılar.
23 Ağustos 1942 tarihinde
Stalingrad gökyüzü Nazi bombardıman uçaklarıyla siyaha boyandı.
Altı yüz kadar uçaktan bahsediyoruz.
Şehrin üstüne bin ton bomba atılmıştı.
Sovyet Hava Kuvvetleri, bu katliama karşı
savunma yapamayacak kadar zayıf durumdadır.
Uçaklar defalarca gelip gidip bombalarını atabildiler.
Şehir genel itibarıyla ahşaptandı,
bu yüzden odun yığını gibi tutuştu.
Aylarca sönmeyen yangınlar başlattı.
Gündüzleri, dumanlar vardı.
Geceleri de bu yangınların hiç söndürülmeyen ateşleri.
Nihayetinde, manzara dünyanın sonu gibiydi.
Alman uçakları yoluna çıkan her şeyi ezmişti.
Binalar, fabrikalar, parklar...
Şehirde ne varsa enkaza dönmüştü.
Güzel şehir blokları, çelik ve taş yığınlarına dönmüştü.
Stalingrad'a yapılan Alman hava saldırısı
doğu cephesindeki bütün savaşın en yoğun hava saldırısıdır.
40 bin Sovyet vatandaşının canını alır.
General Paulus'un emri altındaki tanklar ve toplar
daha gelmemiştir.
Hayatta kalanların, şehirden kaçma planı varsa
yakında yok olacak.
Stalin, Stalingrad'daki herkesin yerinde kalmasını emretti.
Kimse şehri terk etmeyecekti.
Tek kaçış rotası, Volga üstündendir.
Ama Sovyet Donanması'nın farklı öncelikleri vardır.
Nehrin üstündeki donanma
neredeyse tamamen Stalingrad'a yiyecek, mühimmat ve asker götürmek
veya oradaki yaralıları alıp götürmeye adanmıştı.
Kalıp savaşmak zorunda olan savunmacılar arasında
Nazilerin konuşlandırmayı hayal bile etmeyeceği askerler de var.
Kızıl Ordu'da hizmet eden bir milyona yakın Sovyet kadını var.
Ülke işgal edilince
erkekler kadar kadınlar da savaşmak için gönüllü olmuştu.
Önemli olan sadece sayıları değil,
yaklaşık yarısı kadarının aktif savaş rollerinde hizmet etmesi.
Tank mürettebatı, keskin nişancı, topçu.
Hemşireler ve sıhhiyeciler olarak bile
yaralıları tedavi etmeleri için savaş sahasına gitmeleri bekleniyordu
ve birçok hemşire aslında savaş alanında öldü.
Bu sözde destek rollerinde bile
bu silahlı ve silahlarını kullanmak için eğitilmiş kadınlar
savaşmıştı.
İlerleyen Alman ordusu ilk kez silahlı kadınlarla karşılaşınca
donup kalır.
Naziler tarafından, Almanya'da, kadınların yüceltilmesine alışıklardı.
Onlar annelerdi, yuva sahipleriydi. Asker değillerdi.
Almanlar, silahlı kadınları, Sovyet komünizminin
yarattığı doğayı bozma olayının kanıtı olarak görmüşlerdi.
Bu da Almanlara şu mesajı vermiş olmalı. Rus kadınları
erkeklerle birlikte savaşmaya hazırsa
bütün halkı yenmeliyiz, sadece orduyu değil.
Amansız ilerleme sürer.
Ağustos sonunda, Alman tankları, şehrin
ve Volga Nehri'nin önündeki banliyö olan Rynok'u vurur.
Öz güven yüksektir.
Almanya'daki Führer için önemli olduklarını bildikleri
ödüle ulaşmışlardı
ve bunu, muhtemelen onlara göre birkaç hataya alacaklardı.
Stalin çok öfkeliydi.
"Orada ne yapıyorsunuz generallerim?" diye soruyordu.
Stalin, şehri ne pahasına olursa olsun koruma emrini yineler.
Artık çekilme olmayacaktır.
Volga Nehri, Ural Dağları'ndan önceki savunulabilir son pozisyondur.
Stalin, her Sovyet'in neyin riskte olduğunu bilmesini sağlar.
Sovyet savunmasında dolanan slogan şuydu:
"Volga'nın ötesinde vatan yok."
Bu tam anlamıyla son noktaymış gibi, Stalingrad düşerse
Sovyetler bitermiş gibi.
Birdenbire, Alman ilerleyişi durur.
Onu durduran Sovyet hendekleri değil,
Luftwaffe'dir.
Şehir öyle bir enkaza dönmüştür ki
tankları, bu harabelerden geçirmek neredeyse imkânsızdır.
Paulus taktik değiştirmek zorunda kalır.
Alman piyadeleri şehre girmeden önce, Sovyet savunmasını
yumuşatmak için manevra kabiliyeti yüksek topçu birimlerine geçiş yapar.
Çok hızlı şekilde, Hitler'in askerleri stratejik kazanımlar elde eder,
ana demir yolu istasyonunu
ANA DEMİR YOLU İSTASYONU
ve Mamaev Kurgan adındaki önemli tepeliği alırlar.
Mamaev Kurgan'dan,
şehrin tamamını görebiliyorlardı.
O yükseklikteki topçu gözlemcileri
savaşı tamamen domine edebilirlerdi.
Eylül ortasında gelindiğinde
çoğu Alman işgalciye göre ulaşmak üzerelerdir.
Elbette, çok kısa süre içinde
Rus savunmacılar eriyip gidecek, tüm şehri alacaklardır.
Ama Sovyetler teslim olma belirtileri göstermez.
Nazi kazanımlarını durdurmak için
Stalin en iyi generallerinden birini gönderir.
General Chuikov, Rus generalleri arasında yeni bir türdü.
Sertti, şüpheciydi ve oldukça acımasızdı.
İş için doğru adamdı.
Chuikov, Alman mevkidaşı General Paulus'tan oldukça farklıydı.
O gerçekten askerlerin dostu gibiydi.
Yaklaşılabilir biriydi, askerlerinin iyiliğini cidden düşünürdü.
Ön cephelere giden biriydi.
Karargâhını ön cephelere çok yakın tutardı.
İnsanlar, komutayı Chuikov aldıktan sonra her şey değişti der.
Yarattığı en büyük etki de moral etkisidir.
Askerlerinin moralini tamamen düzeltmiştir.
Ve General Chuikov, Paulus'un taktiklerini de az çok bilir.
Sovyet 64. Ordusunun komutanı olarak Stalingrad'a doğru çekilirken öğrenmişti,
Almanlar mesafeli savaşı seviyordu.
Açık alanda, tanklarla, hava gücü ve toplarla.
Bununla savaşmaya çalışırken, komutası altındaki çok adamı kaybetmişti.
Sonra Stalingrad şehrinde, o kendi şehrine geliyordu.
Harekete, hıza ve boşluğa ihtiyaçları olduğunu görebiliyor.
Stalingrad'da ise onlara boşluk vermeyecek.
Şimdi şehri koruyan 62. Orduya komutanlık eden
Chuikov, orduyu küçük birimlere,
stormtrooplara bölerek muharebenin boyutunu küçültür.
Stormtroop taktiği düşmana sarılmak olarak bilinirdi.
Çünkü "Yaklaşmalısınız.
Bir bomba uzaklıkta olmalısınız." derdi.
Demek istediği, o kadar yaklaşın ki
kendi askerleri çok büyük risk altına gireceğinden
hava kuvvetlerini veya topları kullanamasınlar.
Bu strateji Paulus'un en büyük avantajını dengeler.
Bununla, Chuikov, gerilla harbinde yeni bir çağ açar.
Kanlı, vahşi, aşırı yakın mesafe savaşı.
Sovyet ve Alman askerleri, aralarında sadece metrelerce mesafeyle,
bitişik odalarda duruyorlardı.
Gerilla savaşı, her ordunun nefret ettiği bir şey.
Kimse bir şehirde savaşmak istemez. Özellikle de şehir
tamamen enkaz altındaysa.
Kilerlerde, tünellerde bile savaştılar.
Gerçekten çok pis bir savaştı.
Almanlar buna Rattenkrieg, Fare Savaşı demişti.
Acı, kanlı savaş ilerledikçe
Almanların niye Sovyet Volga tedarik rotasını kesmek için
Stalingrad'ı seçtiği sorusu sorulur.
Volga Nehri'nde bir yeri kesseler yeterdi,
şehre gitmelerine gerek yoktu.
Kimi açılardan, askerî olarak kötü bir karardı.
Sıkışık şartlar altında, askerler kullanabildikleri her silahlı kullanır.
Tabancalar, el bombaları, makineli tüfekler,
alev silahları,
hatta keskinleştirilmiş kürekler.
Ama Stalingrad harabelerinin durumuna mükemmel uyan
çok önemli bir silah vardı.
Şehir keskin nişancı kaynıyordu.
Chuikov önemlerini fark etmişti.
Stalingrad harabeleri, bir sürü siper ve gizlilik sağlıyordu.
Sürekli, askerler harabe parçalarının ardına saklanıyordu.
Ama elbette ara sıra kafalarını çıkarmaları gerekiyordu.
O zaman da Stalingrad'ın vebası olmuş
keskin nişancılara kendilerini açık ediyorlardı.
Ve Sovyet kadınları, savaşın ön cephesindedir.
Kızıl Ordu'da keskin nişancılık yapan kadınlar vardı.
Birçok kadın iyi nişancıydı, çünkü keskin nişancılık için
kesinlik ve sabır gerekli,
kadınlar bu ikisinde de genelde oldukça iyidir.
Buna rağmen, Almanlar, Sovyet savunmacılarını
korkutucu oranda öldürüyordu.
Et öğütücü gibiydi.
Öğütücüye sürekli yeni et atıyormuş gibiydiniz.
Sonsuz bir karşı saldırı vardı,
Almanlar onları sürekli olarak makineli tüfekle boğuyordu.
Şehre gönderilen askerler genelde yaralanmadan veya öldürülmeden
24 saat kalıyorlardı.
Ama Paulus için scan sıkıcı şekilde
Chuikov'un Nazileri uzakta tutmaya yetecek askeri
hep varmış gibiydi.
Artmakta olan baskı amansız.
Stalin'in cephelerine, ordularına, tümenlerine verdiği emirler
her bir toprak parçasında direnmek ve savaşmaktı.
Stalingrad kalesi ne pahasına olursa olsun savunulmalıydı.
Yaşamlar önemli değildi.
Stalin için "Savunacağız." idi.
Kızıl Ordu'daki genel slogan "Asla teslim olmayacağız." idi.
Gerileme yok.
Burada öleceğiz.
Ama Almanlar ele geçiremeyecek.
Kızıl Ordu'daki askerler tarafından yapılan fedakârlık,
Alman işgalcileri rahatsız eder.
Sovyet askerlerinin hayvani, canavarca bir yığın olduğu düşünülürdü.
Alt sınıf insan olsalar da inatçı, kararlı
ve kendi hayatta kalma içgüdülerini tamamen görmezden gelen kişiler.
Ama ekim ayında gelindiğinde, kahramanlık, kaçınılmaz olanı
durdurmaya yetmez.
Chuikov çaresiz şekilde kente tutunuyordu
ama Almanlar sürekli şehrin daha fazlasını alıyordu.
Çok sürmeden, savunmacıları nehrin gerisindeki
çok dar bir hatta itmişlerdi.
Stalin'in el üstünde tuttuğu şehrin nefret ettiği düşmanın eline düşmesi
sadece zaman meselesi gibi görünmektedir.
Hitler için muharebe kazanılmış gibi görünüyordu
çünkü haritada
neredeyse bütün Stalingrad, Alman ellerine düşmüştü.
Küçük saldırı gruplarıyla birlikte gerisini halledebilirdi.
Alman yüksek komutasının tutumu
"Biz üstünüz.
Üstün kalacağız ve Sovyet saldırıları başarısız olacak." idi.
Kasım başına gelindiğinde
Stalingrad'ın yüzde 90'ı Alman ellerindeydi,
muharebe resmen kazanılmıştı.
Ta ki savaşın hızı ciddi şekilde azalana dek.
Sovyet kışı varmıştı.
Almanlar, eksi 30 derece civarındaki aşırı soğuk havalara
uygun ekipmanlara sahip değillerdi.
Bazı kış kıyafetleri vardı ama kendilerini korumak için
hâlâ gazetelere, bulunan botlardan falan yararlanıyorlardı.
Alman ordusunun erzağı da epey azalır.
Almanların yüzleştiği büyük bir sorun,
tedarik hatlarının uzunluğuydu.
Birçok ay ve haftada ilerlemek imkânsızdı.
Bir yerde durmanız gerek. Hedefinize ulaşmanız,
daha fazla kaynak gelene dek beklemeniz gerek.
Çorak arazi içinde,
potansiyel değeri olan her şeyin Sovyet savunmacıları tarafından
yok edildiği veya kaldırıldığı yerdelerdir.
Wehrmacht, düşmanın hızlıca çöküşüne ve düşman bölgesindeki
birçok kaynağa ulaşmaya bel bağlıyordu.
Rusya'da, arazi yakma politikası yüzünden bunu elde edemiyorlar.
Stalingrad, Alman lojistiğinin sınırlarını meydana çıkarıyor.
Paulus ve askerleri, son bir saldırı için toplanır.
Şehrin son kısımlarını da alabilirlerse
Volga'yı geçebilir ve Hitler'in imparatorluğunu Ural Dağları'na taşırdı.
Ama Sovyetler hâlâ yıkılmayı reddeder.
Stalingrad'ın nehir kenarındaki küçük kısımlara tutunurlar.
Sovyet direnişi, 19 Kasım tarihine dek sürer.
Savaşın değiştiği gün.
Sovyet karşı saldırısı onları tamamen şaşırtır.
Almanlar bu cephede, kendilerini
bir milyonu aşkın erkek ve kadının taarruzu karşısında bulur.
Dev sayılardaki büyük araçlar, tanklar ve toplar önemli noktalara bakar.
Alman tarafındaki herkes
tamamen büyülenmiş, felç geçirmiştir.
"Ne? Bu daha önce hiç olmadı. Bu başımıza hiç gelmedi."
Naziler, büyük ölçekte katakulliye gelmiştir.
Stalin'in başkomutan yardımcısı General Zhukov
bu dev karşı saldırıyı, eylül ortasından beri planlamaktadır.
Stalingrad'da Chuikov'a ne pahasına olursa olsun
savaşmayı emrediyor.
Almanları meşgul tutacak kadar güçle
şehri mümkün olduğunca uzun süre tutmayı emretmişti.
İki ay boyunca, Chuikov zar zor dayanırken,
Zhukov, Oran Harekâtı dediğimiz bu konsepti buluyor.
Zhukov, Paulus'u hiç şüphelendirmeden
bir milyon asker toplamıştı.
Onu enayi yerine koydular.
Bütün askerleri gizlice gönderiyorlar.
Yaptıkları aldatma harekâtı,
maskirovka harekâtı, kesinlikle inanılmaz.
Alman istihbarat servisi, Sovyetler'in
böyle bir harekâta muktedir olduğunu hiç fark etmemişti.
Altıncı Ordu istihbarat memurları
kanatlardaki şüpheli asker hareketlerini fark etmiş
ve ordu komutasına rapor etmişti
ama onlara inanılmamıştı.
Her şey gece yapılmalıydı,
gündüzleri askerler gizlenmeliydi
ve bunu tek değil, iki yerde yapmalılardı.
Zhukov, Nazilerin ana gücünün
önde, şehirde savaştığını fark eder.
Kanatlarını ve arkalarını savunma açısından zayıf bırakmışlardır.
Bu zayıf bölgeleri koruyan
çoğu insan Alman değildi.
İtalyanlar, Rumenler, Macarlar gibi müttefik ordulara mensuplardı.
Rumenler, Hitler'in güçlerine, onlardan alınan
Sovyetler Birliği bölgelerini geri almak için
daha yeni katılmışlardı.
Kendilerini Sovyet bölgesinin
yüzlerce kilometre ötesinde buluyorlar.
O kadar uzağa gitmek gibi bir ilgileri yok.
Hele Rus kışının ortasında orada olmayı hiç istemiyorlar.
Zhukov'un hesapları yıkıcı derecede doğru çıkar,
Mihver Müttefikleri çöker.
Rumenler, Sovyet askerlerinin şiddetli hücumlarına dayanamaz.
Yenilmez gibi görünen Altıncı Ordunun kanatları
bu iki çatallı saldırı karşısında kendini oldukça sıkışmış bulur.
Kıskaç hareketinin bu boyutu ve arkasındaki hırs
muhteşem
ama muhteşem olan bir başka şey de aslında
Alman blitzkrieg taktiklerinin kopyası olması.
Sovyetler, moralleri bozuk, fazla ileri gitmiş olan
Rumen güçlerine karşı açık alanda üstünlük elde eder
ve çok hızlı bir şekilde kıskacın iki ucu birleşir.
Sadece dört günlük ilerleme sonrası
Sovyet kıskaçları, Stalingrad'ın batısı, Kalach yakınında birleşir.
Kızıl Ordu, 300.000 Nazi'yi ve onların Mihver müttefiklerini yakalamıştır.
Stalingrad'daki bütün Alman askerlerinin etrafını sarmışlardı
ve etraflarındaki bu ilmiği daralttılar.
Çok mutlulardı.
Tüm harekât esnasında
her asker ve her subay ne yaptığını biliyordu.
Bu inanılmaz sonuçları elde ettiklerinde,
herkes çok mutluydu.
Almanlar için bu küçümsedikleri
Slav insanların, bu Untermenschlerin gerçekten bu tür bir
kaliteye sahip harekâtı yapabilmeleri
büyük bir şok olmuş olmalı.
Gizli karşı saldırının öncesinde
Kızıl Ordu, dev bir yeniden silahlanma programına girmişti.
Bu karşı saldırıdaki muharebeye
bazı yeni uçakları,
ilk tam tank ordusunu getirebilirlerdi
ve blitzkrieg'i Almanlardan iyi yapabilirlerdi.
Sadece kara güçleri değil, hava güçleri de
bu sırada ciddi bir yeniden düzenlemeden geçiyordu.
Bu inanılmaz bir yeniden doğum.
Yine, kadınlar önemli rol oynar.
Stalingrad'a gönderilen kadın savaş pilotları vardı.
Bu kadınlar Yak avcılarını uçuruyorlardı,
bu o günkü en modern Sovyet avcılarıydı.
Bu kadınlardan biri Lilia Litvyak'tı.
Savaştaki ikinci gününde iki öldürmesi vardı,
sonra da savaşın en yüksek skorlu kadın as pilotu olmuştu.
Stalingrad'ın gökyüzü artık Göring'in Luftwaffe'si
tarafından kaplı değildi.
General Paulus, bu gerçekliği sindirmekte zorlanır.
Altıncı Ordusu ile birlikte General Paulus
kendilerini düşman piyadesi ve zırhlılarıyla sarılı buluyor.
Almanların kessel adını verdikleri bir durumdalar
ve kırılgan durumdalar. Yetersiz malzeme sebebiyle
ortaya çıkan dev baskının yanı sıra yaklaşan Sovyet güçlerine de direnmeliler.
General Paulus, sonraki hamlesine çabuk karar vermek zorunda.
Bu kesselde 300.000 adam var.
Askerleri açık pozisyonda bırakırsanız hepsini kaybedersiniz.
İki seçenekleri var. Ya savaşarak çıkmak
ya da başka bir dost ordunun savaşarak girmesi.
Paulus ve çoğu astı, doğru şekilde şu kararı alıyor:
"Buradan hemen çıkmalıyız."
Ama Paulus'un Berlin'den olan acil isteklerini Führer reddeder.
Hitler, geri çekilmeye karşıdır.
Slavlar karşısında geri çekilinmez,
alt seviyedeki Untermenchsenlere karşı geri çekilinmez.
Kalıp kazanırsın.
Kazanamıyorsan da kalıp ölürsün.
Hitler "Stalingrad'da kalın." emri verir.
"Stalingrad'dan vazgeçmeyeceğiz."
Paulus da bu emre uymaya karar verir.
İmha olmanın eşiğinde
inatçı derecede sadık Paulus, Hitler'e karşı çıkmayı reddeder.
Daha akıllı bir kişi belki şöyle derdi:
"Mein Führer, zamanı geldi."
Ama Paulus, yukarıdan gelen emre uymak dışında bir şey yapmamış.
Belki de askerlere liderlik etmek için fazla hassas biriydi.
Paulus iyi bir personel subayıydı, iyi bir savaş teorisyeniydi
ama bu çok zorlu durumda doğru kişi, doğru karakter değildi.
Güçlü bir karakter gerekiyordu. Kendi iradesi olan biri.
Paulus, bu hususta biraz zayıftı.
Kasım sonuna gelindiğinde, ortaya çıkar ki yardım olmadan
kapana kısılan Nazilerin işi bitmiştir.
Paulus, Stalingrad'daki tümenlerinin darmadağın olmasını,
sürekli daha da zayıflamalarını izleyip durur.
Her şeyleri tükenmektedir.
Dışarıdan yardım almazlarsa hayatta kalamayacaklardır.
Göring, Luftwaffe'sinin orduya yiyecek ve mühimmat yardımı yapabileceğini
söyleyerek Hitler'in hayallerini körükler.
Bu Hitler için güçlü bir argümandı.
Göring bunun sözünü veriyorsa bunu yapacağız.
Altıncı Ordu olduğu yerde kalmalı, hava yardımı yapacağız.
Göring, bu savaşta yine,
hava kuvvetlerinin kudretini abartmaktadır.
Sırf bütün Alman ordusunu desteklemek için
her gün 800 ton yiyeceğe ihtiyaçları vardı.
Hayal edebiliyor musunuz?
Hitler, Luftwaffe'nin bunu yapabilecek kaynağı olduğu hayaline inanıyordu.
Her şeyi kullanarak,
günde 15 ton kadar uçurabiliyorlar.
Yani yapamıyorlar açıkçası.
Bütün orduyu hava yoluyla desteklemeleri imkânsız.
Yeni Sovyet Hava Kuvvetleri, Luftwaffe'nin denginden de ötedir.
Rus hava kuvvetleri bir hava blokajı yaratıyor,
bu Luftwaffe'nin Altıncı Orduya
yiyecek ulaştırmak çabalarını kesmek için çok önemli bir harekât.
Hava yardımı çok başarısız olur
ve Aralık başlarına gelindiğinde, Altıncı Ordunun tek umudunun
karadan kurtarma olduğu netleşir.
O bölgenin başkomutanı olan Mareşal von Manstein
Altıncı Orduyu rahatlatmak ve Sovyetler'i itmek için
bir güç toplamaya çalışır.
Manstein, bu hücumunun adını iyimserce Kış Fırtınası Harekâtı koyar.
Güneyden, kessele doğru başlatır.
Ama Manstein'in planında tek bir büyük kusur vardır.
Almanların büyük savaş gücü
cebin içindeydi, dışında değil.
Yani Manstein'in güçleri yetersiz kalıyor
ve kessel yolunu ancak yarılayabiliyor. Güçleri orada kesiliyor.
Yürekli Sovyet güçleri, Manstein'in askerlerini,
Stalingrad'a 48 kilometre kala durdurur.
Cebin içinde, kıdemli bir subay, Paulus'u Hitler'in emrini hiçe sayıp
Manstein'in kurtarma gücüne doğru yararak gitmeye ikna etmeye çalışır.
Paulus'un birliğindeki komutanlardan biri
Walther von Seydlitz'dir.
Kendisi hep Paulus'u oradan çıkma konusunda ikna etmeye çalışmıştır.
"Çıkmak. Bu senin elinde. Hitler'in emirlerine uyma.
Karar senin. Ne istersen o."
Paulus yerini korursa adamları daha da acı çekecektir.
Almanlar için, kesselin içindeki durum inanılmaz derecede kötü.
Donarak ölüyorlar.
Toplar ve hava kuvvetleri tarafından bombalanıyorlar.
Hava soğuk, yiyecek de yok yani.
Normal etten at etine, oradan da hiç et bulamamaya düşüyorlar.
Yemezseniz savaşamazsınız.
Yakıtınız yoksa tanklarınız veya kamyonlarınız gitmez.
Tanklarınız ve kamyonlarınız gitmezse askerleriniz gidemez.
Stalingrad bölgesindeki askerler için sorun bu.
Führer hâlâ Paulus'un kalıp savaşmasını talep eder.
Hitler hâlâ daha Altıncı Ordunun
orada dayanabileceği,
bir kale oluşturup koruyabileceği hayaline inanmaktadır.
Nazi propagandası, olayları hafif şekilde anlatmak için uğraşır.
Her şey yolundadır. Evet, zor bir durumdur
ama elimizden geleni yapacağız.
Ama Paulus, yorgunluktan tükenmiş askerlerini
yenilenmiş Sovyet ordusuna karşı göndermenin ağır bedelini biliyor.
Adamlarını düşünüyordu.
O an olduğu gibi, çok sayıda kaybetmeyi sevmiyordu.
Bir kaçma girişiminin
belki de çok riskli olduğunu hesap etmişti.
Bir kez daha, Paulus, Hitler'in emirlerine uyup beklemeyi tercih eder.
1942 Noel'ine geldiğimizde
kurtarma gücü, umut falan kalmamıştır.
Yeni yıl başlarken
Kızıl Ordu, inatçı Nazilere bir çıkış yolu önerir.
Altıncı Orduyu zaten kıstırmış ve açlıktan öldürüyorlar,
niye teslim olmuyorlardı ki?
Teslim olmalılar.
Kazanamayacaklarını görmüyorlar mı?
Sovyetler teslim olmayı önerir.
Almanlar reddeder.
Bu yüzden Sovyetler daha aktif önlemler almak zorunda kalır.
Sovyet generalleri, kesseli daha da sıkıştırmak için
Yüzük Harekâtı'nı başlattığında
Alman güçlerinin işinin bitik olduğunu fark ederler.
Almanların direnebilme kapasiteleri yok olmuştu, çetelerdi artık.
Çeteden ötesi değil.
Her gün üstlerine top atılıyor, ateş ediliyordu.
Zayiatlar artıyordu, çok sayıda yaralı vardı.
İnsanlar üşüyordu. Hayatta kalmaya çalışıyorlardı.
Stalingrad'da ölmelerinin beklendiğini fark ederek
Paulus, Hitler'den rica eder.
General Paulus, Hitler'e defalarca sorar.
"Teslim olabilir miyiz? Savaşmayı sürdürmemiz mantıklı mı?"
Hitler de defalarca cevaplar. "Evet, son mermiye karar savaşmalısınız."
Bu onlar için gerçekten bir kâbustu.
Çünkü fark etmişlerdi ki yapabilecekleri tek şey
bu kar, kan ve gözyaşı çölünde ölmekti.
Kızıl Ordu, birbiriyle iletişimleri kopmuş olan
kalan Alman savunmacılarının iki cebini sıkıştırmaya başlar.
Ocak ayında, Paulus kötü durumdadır.
Dizanteri olduğunu biliyoruz.
Paulus'un cesaretinin kırıldığına inanılıyor.
Çok çaresizleşiyor.
Hitler'e, her zaman istediğini söyleyen biri olmamıştı
ve bu gerçekten trajik.
30 Ocak gecesinde
Hitler, Paulus'u terfi ettirir
ama bu şeref, yanında kara bir şifreli mesaj taşır.
Hitler'in son hamlesi, Paulus'u mareşal yapmaktır.
Sadece birkaç Alman askerine verilen
bu büyük şerefin, Paulus'u mümkün olduğunca
uzun süre savaşmaya iteceğini düşünüyor.
Teslim olan bir mareşal Alman Silahlı Kuvvetleri tarihinde yok.
Hitler, Paulus ya kendini vurur ya da büyülü bir şekilde kurtulur diyor.
Stalingrad büyük mağazasında
bir subay Paulus'un yanına gelir
ve ona "Bu teli Hitler gönderdi." der.
Paulus ona bakar ve "İntihar etmeyeceğim.
Ben Hristiyan'ım." der.
Sonraki gün
sadık, her şeye evet diyen Mareşal Paulus
nihayet Führer'ine itaatsizlik eder.
Paulus daha fazla direnmeyi saçma bulur ve teslim olmaya karar verir.
İronik olarak, Stalingrad'da hayatını kaybeden askerlerin meydanında.
Aslında 31 Ocak tarihi, Chuikov'un doğum günüydü.
Ne tesadüf ama.
Doğum gününde Paulus'u yakalıyor.
Bu son değil tabii, çünkü kuzey cebi,
güney cebi ile iletişim hâlinde değil.
Teslim olma emrini bilmiyor ve birkaç gün daha,
nihayet teslim olana dek, savaşmayı sürdürüyor.
Kapana kısılan Alman ordusunun üçte ikisinden fazlası ölür.
Sovyet hücumlarından canlı çıkanlar
soğuğa veya açlığa boyun eğerler.
Eşsiz olan şey, açlıktı.
Doğu cephesinde, binlerce, on binlerce
Alman askerinin açlıktan öldüğü başka hiçbir yer yok.
91 bin Alman askeri, Stalingrad'da Sovyetler'e teslim olur.
Almanya'da, Goebbels, bu hikâyeyi değiştirir
ve kanının son damlasına dek savaşan kahraman Altıncı Ordudan bahseder.
ALMANYA YAŞASIN DİYE ÖLDÜLER
Çok az kişi gerçeği anlatmak üzere döner.
Hâlâ hayatta olan 91 bin kişi içinden
sadece 5.000'i Almanya'ya döner,
o da Rusya'daki uzun tutsaklık yılları sonrası.
Stalingrad'a düşen ilk bombalardan bu yana
beş ay geçmiştir.
Ve katliam, teslim olunana dek de sürmüştür.
Stalingrad Muharebesi'nin, İkinci Dünya Savaşı'nın
en kanlısı olduğu söylenir.
Ortalama tahminlere göre
Rus ordusu bir milyonu aşkın insan kaybetmişti.
Mihver güçlerinin kaybettiği toplam insan sayısı 800.000'di.
Hitler'in gösteriş seferi
ona sadece candan ve ekipmandan fazlasına mal olur.
Onun zalimliğine karşı savaşan herkese bir mesaj yollar.
Stalingrad, Sovyetler için çok net bir zafer sembolüydü
ve Almanların yenilgisi için de net bir semboldü.
Bir kent, bir sembol, bir cep,
resmî bir teslimiyet, düzgün bir muharebe vardı
ama Almanlar kaybetmişti.
Dünya genelinde, Almanlar ilk kez
böyle dev bir şekilde kaybetmişti.
Almanlar yenilmez değildi.
Bu mesaj alınıyordu.
Bu sıra dışı bir şey.
Sadece Alman ordusunun yenilgisi değil,
Alman ordusunun aşağılanmasıydı.
Almanlar, yenilgiden dolayı doğa şartlarını suçlamayı dener.
Stalingrad Muharebesi'nin çoğu, kış başlamadan yapılmıştı.
Rusların bir konuda onlardan daha iyi olduğunu kabul etmemek için
kış faktörü oldukça fazla abartılıyordu.
Üstün Nazi güçlerinin, müttefikleri tarafından
yüzüstü bırakıldığını iddia ederler.
Almanlar, yenilgilerini,
kısmen İtalyanların ve Rumenlerin üstlerine düşeni
yapmadığını söyleyerek açıklıyor, bence bu gülünç.
Almanlar, "Onlar korkak." diyor.
Alman generalleri, müttefiklerini
savaşacak midesi olmayan zayıf kız kardeşleri olarak görüyor.
Gerçekte, Altıncı Ordunun kanatlarını koruyan
Rumenler ve diğer Mihver müttefikleri, Almanlar kadar
iyi teçhizatlı değildir.
Alman üst komutasını zayıf oldukları,
destek gerektiği konusunda uyarıyorlardı ve bu uyarılar ciddiye alınmamıştı.
Hitler, güçlerinin, Avrupa'yı olduğu gibi
Rusya'yı da alabileceğini,
Untermensch olan Slavların çok az direnebileceğini düşünüyordu.
Hitler, Barbarossa Harekâtı'na daha başlar başlamaz, çürük gördüğü
Bolşevik Sovyet rejiminin yıkılacağını umuyordu.
Sovyetler Birliği konusundaki algısı,
bu dev Sovyetler Birliği'nin zaten neredeyse diz çöktüğü yönündeydi.
Stalingard, vermek zorunda olmadığı bir savaştı. Aşırı kibrin sonucuydu.
Almanları, 1942'de yaptıklarını yapmaya iten şey kibirdi.
Hedefleri belirledikten sonra, neredeyse ukalaca
harekâtın ortasına Stalingrad'ı da eklediler.
Bu olacak iş değilmiş.
Almanların yenilgisi, Hitler'in kibrini dünyaya göstermekle kalmaz,
oldukça vatansever insanları
ve iyi silahlanmış Sovyet savaş makinesini ortaya çıkarır.
Hitler, Sovyetler Birliği'nin
dev kaynaklarını, Sovyetler Birliği halkının
dev iradesini, kadınların ve erkeklerin vatanlarını
korumak için yapacaklarını hiç anlamıyordu.
Alman savaş makinesini oyalamak için
çok sayıda Sovyet erkeği ve kadını hayatını vermişti.
Çoğunlukla bu Almanların kendi hatasıydı.
Almanlar o kadar barbar işgalcilerdi ki
Sovyetler, kaybedecek bir şeyleri yokmuş gibi düşündü.
Stalingrad'daki eşi görülmemiş Sovyet zaferi
Almanları, savaşta ilk kez savunma pozisyonuna geçmeye iter.
Savaşın haritasını değiştirdiği kesin.
Wehrmacht daha doğuya gidemeyecek.
Bundan sonra hep geri çekilme olacak.
İkinci Dünya Savaşı'nın
en kanlı ve muhtemelen en önemli muharebesi.
Çünkü bu muharebe dev bir dönüm noktası.
Alt yazı çevirmeni: Anıl Can Çetinkaya